Yüksekte Çalışma Mevzuatı ve Güvenlik Ağı Standartları
İnşaat projelerinde ve fabrikalarda yüksekte çalışma yükümlülüğünüzü, resmi İSG uygulama rehberine ve TS EN 1263 standardına dayanarak özetliyoruz.
Yüksekte Çalışma Nedir?
T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı "Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi" (2018), yüksekte çalışmayı "seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma" olarak tanımlar. Mevzuatımızda rakamsal bir yükseklik sınırı yoktur — 50 santimetrelik bir platformda yapılan kısa süreli bir iş bile, koşullara göre yüksekte çalışma kapsamına girebilir.
Kontrol Önlemleri Hiyerarşisi
Rehbere göre düşme risklerine karşı alınacak önlemler belirli bir öncelik sırasını izlemelidir: önce tehlikenin ortadan kaldırılması, ardından yerine koyma, mühendislik önlemleri, idari önlemler ve en son kişisel koruyucu donanım (KKD). Bu hiyerarşinin temel ilkesi, risk altındaki tüm çalışanları koruyan toplu korunma tedbirlerinin, yalnızca bireyi koruyan kişisel tedbirlerden önce gelmesidir. Güvenlik ağı, tam olarak bu nedenle — sahadaki herkesi, çalışan hatasından bağımsız olarak koruduğu için — toplu koruma önlemlerinin başında yer alır.
Güvenlik Ağı ve TS EN 1263 Standardı
Rehbere göre kullanılan güvenlik ağlarının malzeme özellikleri, statik/dinamik dayanım deneyleri ile bağlantı ve kurulum şartları bakımından TS EN 1263-1 ve TS EN 1263-2 standartlarına uygun olması gerekir. Güvenlik ağı sistemleri fiziksel özelliklerine göre S, T, U ve V tipi olmak üzere dört gruba ayrılır; yatay kullanım için konsollara bağlanan sistemler T tipi olarak tanımlanır ve kaset sistem güvenlik ağları da bu kapsamda değerlendirilir. Standarda göre izin verilen azami düşme yüksekliği 6 metre, çalışanın ağırlık merkezi dikkate alındığında yaklaşık 7 metrelik nominal düşme yüksekliğidir; bu nedenle güvenlik ağı, çalışma platformuna mümkün olduğunca yakın kurulmalıdır.
Kaynak
Bu sayfadaki bilgiler, T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü'nün Mart 2018 tarihli resmi uygulama rehberine dayanmaktadır. Rehberdeki hususlar tavsiye niteliğindedir; projenize özel yükümlülükler için bir İSG uzmanına danışmanızı öneririz.
Sık Sorulan Sorular
Yüksekte çalışma yasal olarak nasıl tanımlanır?+
T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü'nün "Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi"ne göre yüksekte çalışma, "seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma" olarak tanımlanır. Mevzuatımızda rakamsal bir yükseklik sınırı yoktur; 50 cm'lik bir platformda yapılan kısa süreli bir iş bile bu kapsama girebilir.
Güvenlik ağı için izin verilen azami düşme yüksekliği nedir?+
Rehbere göre TS EN 1263-2 standardı kapsamında izin verilen azami düşme yüksekliği 6 metredir; çalışanın ağırlık merkezi dikkate alındığında bu, yaklaşık 7 metrelik nominal bir düşme yüksekliğine karşılık gelir. Güvenlik ağı, düşme yüksekliğini bu sınırın altında tutacak şekilde çalışma platformuna mümkün olduğunca yakın kurulmalıdır.
Kaset sistem hangi güvenlik ağı tipine girer?+
Rehber, güvenlik ağı sistemlerini fiziksel özelliklerine göre S, T, U ve V tipi olmak üzere dörde ayırır. Yatay kullanım için konsollara bağlanan sistemler "T tipi" olarak tanımlanır; kaset sistem güvenlik ağları da TSE tarafından bu kapsamda T tipi sistem olarak değerlendirilir.
Toplu koruma neden kişisel koruyucu ekipmandan önce gelir?+
Rehberdeki kontrol önlemleri hiyerarşisine göre tehlikenin ortadan kaldırılması, yerine koyma, mühendislik önlemleri ve idari önlemler; kişisel koruyucu donanımdan (KKD) önce gelir. Güvenlik ağı gibi toplu koruma önlemleri, çalışan hatasından bağımsız olarak devrede olduğu için, sadece bireyi koruyan ekipmanlardan daha etkili kabul edilir.